Gastatelier van 37PK: VOL_22

Huidige artist-in-residence Jorrit Paaijmans

Nog tot september van dit jaar is de Haagse beeldend kunstenaar Jorrit Paaijmans artist-in-residence in het gastatelier Vol_22. Jorrit Paaijmans is beland op een cruciaal moment in zijn praktijk. De afgelopen jaren heeft hij een aantal performatieve installaties gebouwd die zich toeleggen op het gebied dat hij zelf omschrijft als Hyperdrawing, het tekenen voorbij het tekenen, ontdaan van het handschrift van de kunstenaar en teruggebracht tot een essentie: punt, lijn en vlak. Door vervolgens deze 'machines' zelf weer te benaderen als ruimtelijke tekeningen is hij op een punt geraakt dat nadrukkelijk vraagt om introspectie.

Naast het bouwen van deze machines, die het handschrift van de kunstenaar uitsluiten, is Paaijmans ook altijd zelf blijven tekenen en wel in twee nogal verschillende vormen. In één vorm benadert hij de tekenkunst abstract en conceptueel. De handeling, een vooraf bepaalde beweging, en de eigenschappen van het gebruikte materiaal, de hardheid van het grafiet bijvoorbeeld, of de structuur van het gebruikte papier, bepalen gezamenlijk de uitkomst. Net als de machines lijken deze werken een uitspraak te willen doen over wat een tekening nu precies is.

In een andere vorm van tekenen die hij hanteert speelt de visuele verbeelding een grote rol. Machines en mechanieken en hun mogelijke functionaliteit - hoe kan een bepaald mechaniek een beweging in gang zetten - worden hierin verbeeld. Of deze tekeningen schetsontwerpen zijn van mogelijk te bouwen nieuwe machines, of ook een meer autonome functie binnen het oeuvre hebben, is een vraag die op dit moment nog niet beantwoord is.

Hoe deze drie stromingen binnen zijn werk zich precies tot elkaar verhouden en wat een volgende stap zou moeten zijn (een mogelijke nog verdere radicalisering van dit buitengebied van de tekendiscipline), zijn vragen die centraal staan in deze werkperiode bij 37PK.

Daarnaast dringt zich het onderzoek op naar de rest van dit buitengebied, naar andere kunstenaars die zich begeven aan de rand van de tekenkunst en naar hun motivatie. Hoe verhoudt Paaijmans zich tot andere kunstenaars en denkers die zich in zijn optiek ook bezig houden met Hyperdrawing? En hoe verhoudt dit terrein zich tot de in het afgelopen decennium sterk gegroeide belangstelling in Nederland voor de tekenkunst, die zich over het algemeen als medium meer conventioneel manifesteert.

Beide onderzoeken, de introspectie van de kunstenaar richting zijn eigen werk, gekoppeld aan het naar buiten kijken naar recente ontwikkelingen in dit gebied, zien wij als interessant om aan te gaan in deze werkperiode.

Aangaande de presentatie stelt de kunstenaar zich een helder doel. In de toonzaal van 37PK wil hij een overzicht geven van een aantal min of meer recente installaties en tekeningen. In de werkperiode zal hij zich niet toeleggen op het bouwen van nieuwe machines, waarvoor hij in het Haarlemse gastatelier ook niet de benodigde machines en gereedschappen beschikbaar heeft. Wel zal hij onderzoek doen naar een nieuwe manier om de verschillende onderdelen van zijn werk in een sterke onderlinge samenhang te tonen. De tentoonstelling wordt daarmee - dat is het doel - een verzameling werken, maar ook een installatie op zichzelf, in zijn geheel. Hij zal in de werkperiode een performatieve daad ontwikkelen, die waarschijnlijk in één enkel, maar verstrekkend fysiek gebaar de ruimte naar zijn hand zet, zich toe-eigent en zo een context vormt voor de te tonen werken.

 

Meerdere gastkunstenaars in het Vol_22-programma hebben in het verleden het idee van ruimte an sich en een mogelijke toe-eigening ervan op een soortgelijke manier benaderd, met bijzonder uiteenlopende, maar steeds interessante resultaten als gevolg. Zo brak Rob Bouwman een deel van de vloer van het atelier eruit, om deze in de tentoonstellingsruimte in te hangen, waarop een stuk atelier kunstwerk werd, en vloer verwerd tot wand. In latere periodes is een concept over de ruimte ook echt leidend gebleken in de werkperiode, of in ieder geval in de slotpresentatie. Zoals bij Boris de Beijer, die een ruimte in een ruimte bouwde, waarin hij vervolgens zijn vader te gast vroeg. Of Eric Martijn, die zich de hele toonzaal van 37PK toe-eigende en er één groot magenta-gespoten meetpunt van maakte, tussen de andere, meer bescheiden composities van meetpunten die hij in de stad aanlegde: You are Here. En dan was daar tenslotte Jikke van Loon die de functies van werkplaats en toonzaal onderzocht en overhoop haalde: het atelier werd tijdens het werkproces in de tijd bevroren en opengesteld voor het publiek, terwijl de toonzaal fungeerde als een soort sculptuurvernietigingsfabriek, die uiteindelijk weer grondstoffen dient te leveren voor nieuwe creaties.

Op deze reeks concepten, ingrepen en handelingen, die heel specifiek ingaan op de relatie tussen presentatie en ruimte, en tussen atelier en tentoonstellingsruimte, zal de ingreep van Paaijmans een naar verwachting bijzonder interessante toevoeging zijn. Artistiek/inhoudelijk interessant voor de kunstenaar, voor 37PK, maar evenzeer voor de beschouwer.

Concluderend zien wij uit naar de werkperiode, een vruchtbare samenwerking, naar nieuwe stappen en een intrigerende slottentoonstelling.

 

VERWACHT

VOL_22: Jorrit Paaijmans

08.09.17 - 22.10.17